Noguerol.eu Rotating Header Image

artigos

Un programa non, unha actitude

A inercia de ilusión mobilizadora derivada do 15M está creando urxencias e impaciencias a varias bandas. Entre os teimudos en desprestixiar o movemento, entre os receosos que se debaten no medio da suspicacia e a indiferenza e, tamén, entre os que, entregados á causa sen reparos, arelan cambios radicais e inmediatos.

É probable que de aí xurda a insistencia en clasificar, cuantificar e empaquetar o feixe de ideas e propostas que, a moreas, agroman estes días de ducias de prazas en todo o Estado. Do mesmo xeito, a fraxilidade ou inxenuidade dalgunhas desas ideas sérvelle aos máis reticentes para cargar contra o movemento e entregárense ao vilipendio ou ao desencanto.

Esa inxusta belixerancia está explicada, no fondo, na obsesión por poñerlle etiquetas ao movemento 15M. É o inevitable afán por discernir con exactitude quen son, que queren e, vindo máis ao rego destes días, que programa político teñen e a quen van ou non van votar esa marea de persoas que ateigan as rúas.

E, ao meu ver, xusto aí está o erro desas análises. A indignación non é patrimonio exclusivo dun espazo ideolóxico nin de simpatizantes de determinado sector político. A indignación, a destes días, é transversal, plural, ceibe e toma forma en multitude de aspectos, detalles e reclamacións.

Por iso, o que abrolla nesta mobilización é moito máis rico e complexo que a reducionista visión na que ás veces o queren encaixar. Probablemente non está a construírse un “programa” político. Máis ben, o que está a artellarse é unha “actitude” diante de e na política. Un novo talante cidadán que xunta na mesma praza o mozo que nunca antes se mobilizara por causa ningunha e se estrea agora nas reclamacións a pé de rúa, xunto co que leva anos mobilizándose en nome de causas diversas. Un punto de inflexión ben parecido a aquel que vimos no tempo do Nunca Máis: novos azos, voces e brazos que, cando este tempo de concentracións esvaeza, encarreirarán os desexos de cambio a través de colectivos veciñais, asociacións socioculturais diversas, mesmo en formacións políticas ao uso. Unha marea de xente que, en todo caso, permanecerá a partir de agora, máis activa.

Gañamos en paixón participativa, en cidadanía esixente. Sexa como for, é un paso firme, e non pequeno, en prol desa Democracia Real.

Artigo en Xornal: Un programa non, unha actitude

A maxia fana as persoas

Máis dunha vez das que andei predicando por foros diversos adiante labuenanueva do papel de internet en sectores varios acabei renegando dese omnímodo poder que moita xente lle atribúe á rede de redes. E creo que é bo e san que a xente que traballa nese ecosistema TIC evite caer en evanxeos reducionistas sobre as novas autoestradas que as tecnoloxías labran no cotiá das nosas realidades.

Digo isto ao fío dunha análise que veño de ler onde un experto subliña que, se ben os recentes acontecementos en Tunisia e Exipto non foron unha revolución por internet “sen internet esta revolución non se tería producido”. Unha rotundidade da que os optimistas do planeta debéramos discrepar. Por saúde mental e transformadora debéramos confiar en que han de existir ducias de catalizadores alternativos capaces de acender a faísca do cambio. O mesmo no Cairo que aquí ao lado.

Reducir a enerxía mobilizadora na que desembocaron as ansias de cambio e as décadas de humillacións e reivindicacións á simpleza dunha revolución con clave internáutica esquece moitas leccións necesarias, posiblemente as leccións máis importantes. Podemos expoñer se queren as estatísticas que nos din do feble número de computadores, conexións ou contas en redes sociais. Mais non será necesario. Cando se vaia debullando o relato do día a día destas semanas históricas descubriremos que había poucas máquinas e moitas persoas.

Non, a tecnoloxía non fai maxia. A maxia fana as persoas. Persoas turrando polos seus dereitos e por tempos mellores. Persoas ilusionadas. E se as TIC, cando as haxa, poden servir para axilizar, poñer en contacto e mobilizar en tempo récord, benvidas sexan. Pero os ‘Nunca Máis‘ do planeta, agora e sempre, agromarán da capacidade da xente para brincar por riba das resignacións e pedir en voz alta por un outro futuro.

 

(Artigo en Xornal de Galicia)

Tesouros Vivos

“Adeus, estrela brilante/Compañeiriña da lua/Moitas caras teño visto/Mais com a tua ningunha”. No abalo das voces tenras, e espidas de instrumentos, de Uxía e João Afonso cociñouse hai máis de dez anos, e ao ritmo destes versos, un momento emocionante. Era a estrea dun camiño de colaboración musical amadriñado pola asociación Ponte nas Ondas ao abeiro das súas xornadas en prol do patrimonio inmaterial galego-portugués.

Eles foron pioneiros dunha experiencia que contou co aloumiño de moitos outros cantores. Recordamos a Chico César versionando o Verdegaio ou a Peneira, a Manu Chao regueifando co Pinto de Herbón, á ‘Maga’ Margareth Menezes, a Daniela Mercury, a pegada mozambicana de Amelia Muge… Todo un luxo de experiencias musicais que hai poucos meses tivo abrocho dourado cun fermoso libro-disco coordinado pola artista paraíbana Socorro Lira. Un agasallo de excepción que, no seu lenzo de cores atlánticas, debuxa a inspirada entrega de creadores galegos, portugueses, brasileiros e africanos para ofrecer unha renovada ollada sobre as cantigas de amigo.

E haberá quen se sorprenda se lles conto que malia esa vizosa traxectoria, esta faragulla musical é apenas un dos pequenos logros conseguidos por unha experiencia educativa con quince anos de historia. Un vieiro que neste tempo xuntou milleiros de cativos en escolas galegas e portuguesas, pero tamén de Brasil, Arxentina, Cuba ou Chile coas súas xornadas radiofónicas. Que promoveu o coñecemento ás dúas beiras do Miño das semellanzas de cantares, danzas, contos ou lendas. Que alentou a homenaxe a mulleres e homes, tesouros vivos, que agariman na súa memoria ese patrimonio intanxible en perigo de ser esquecido…

Eu quero lembralos especialmente nestes días no que se fixeron públicos os novos elementos para a Lista Indicativa do Patrimonio Cultural Inmaterial da Unesco. A posta en valor do patrimonio inmaterial galego-portugués pola que Ponte nas Ondas tanto ten traballado inclúe entre os seus desafíos a inclusión nesa lista. Nesa arela, a propia Unesco tenos felicitado. Mais as medallas do recoñecemento van para outras propostas que, seica mediaticamente máis vistosas, son as que veñen contando coa maioría de apoios institucionais desde hai anos.

Estou seguro de que malia as absurdas indiferenzas institucionais e as portas pechadas coas que teñen topado, eles non desfalecen. Son mestras, nais, pais, nenas e nenos que constrúen no día a día a realidade colaborativa dunha Eurorrexión que nalgúns despachos non pasou aínda do papel. Eles, lonxe de espellismos e promesas incumpridas, acariñan eses tesouros intanxíbeis e divulgan o orgullo polo noso patrimonio inmaterial. E un ano máis todo un mar de traballo desinteresado desembocará nun novo feixe de esforzo e creatividade cara á vindeira primavera.

A miña admiración a Ponte nas Ondas pola súa audacia imparable. A súa ilusión fainos mellores.

(Artigo en Xornal de Galicia)

O outeiro ao que non subiu Bieito XVI

Tiven a sorte hai un pequeno feixe de anos de ser alumno do coengo Manuel Espiña. Foi un paso fugaz, mais de experiencia intensa, polas aulas dun deses cregos que debera quedar na memoria colectiva do país como referencia de compromiso galeguista e a pé do pobo. Finado a comezos deste mesmo ano, o Padre Espiña era un firme defensor dunha outra Igrexa posible. Unha Igrexa construída sobre unha natureza cristiá que para el tiña unha esencia revolucionaria, transformadora e útil, lonxe das severas rixideces que lle apoñía á dirección vaticana.

Lembreime ben del a fin de semana pasada, contemplando a enfartura que decorou o escenario compostelán para recibir a Bieito XVI. Veume á memoria a imaxe do vello crego pontevedrés aquel día que bouraba, nas súas palabras, do que chamaba ‘camarilla’ vaticana. Lembrei tamén a súa particular análise daquel Ratzinger que anos despois sería elevado ao Papado, para el un representante dunha elite que vive entre adobíos dourados lonxe das realidades cotiás da comunidade que din representar.

O Espiña foi exemplo pioneiro, xa na altura dos anos 60, á hora de levar a lingua do pobo ao centro da liturxia cristiá, malia obstáculos, paus e incomprensións que aínda non desapareceron. Refachos do seu pensamento apareceron en prensa baixo o título ‘Outeiro de San Xusto’, un espazo simbólico baseado na súa convicción da necesidade de combater os outeiros de conformismo dos que teiman en que todo siga igual. Recordo ao Padre Espiña no aula fervéndolle o sangue mentres contaba de monseñor Óscar Romero e da Teoloxía da Liberación. Falar con admiración da enerxía que impulsa a aqueles representantes da Igrexa que, como o asasinado arcebispo salvadoreño, cren que a denuncia das inxustizas é obriga irrenunciable dun crego se está a pé dun pobo humillado.

O comprometido Espiña era tamén un optimista que, cando o Beiras sacara á luz nos 70 aquela súa obra de referencia sobre a economía galega, saudaba o abrollo analítico como exemplo dunha nova xeración de galegos dispostos a “desentarangañar o noso tarangaño”. Espiña chanceaba con humor cando relataba de como máis dunha vez significados membros da xerarquía o reprenderan animándoo a aparcar o seu espírito reivindicativo con promesas de ascenso no escalafón do poder católico. Pero non era home de renuncias. Lémbroo berrar, con orgullo convencido, un “Viva a República!” nun acto público en homenaxe a Curros. Amigo Espiña, como seica lle dixera dunha vez Luís Seoane, “No Deus que vostede predica, tamén creo eu”.

(Artigo en Xornal de Galicia)