Noguerol.eu Rotating Header Image

Puntos de vista

nube-chema-madozNube engaiolada? Ou nube imposible de meter na gaiola? Dentro ou fóra. Vaso baleiro ou medio cheo. Resignación ou… optimismo. That’s the question…

A foto é de Chema Madoz e a exposición aínda pode verse no Auditorio de Galicia.

Unha ducia (+1) de artigos

Unhas palabriñas que me prestou xuntar durante o ano pasado, rescatadas do sartego graciñas ao bo facer da xente de OpenHost, que mantén na rede a memoria do Xornal:

Mal de moitos, consolo de bróker

Mal de moitos, consolo de broker“Pregunta: O que propoñen os políticos é bastante impreciso… Que cre vostede que satisfaría os mercados agora mesmo?
Resposta: Persoalmente creo que dá o mesmo. Eu son un operador financeiro e non me preocupa a crise. Se vexo unha oportunidade para facer cartos vou a por ela (…) Os brókers non nos preocupamos de como amañar a economía, senón de facer cartos, e eu estiven soñando con este momento durante anos: teño que confesalo (…)”

Visto na bitácora de Escolar: Sinceridade brutal

Xornalismo, aventura necesaria

Artigo esta semana en Xornal:

(Róubolle dúas palabras aí ao veciño de Cadrón para titular este artigo. Afable como é, estou seguro que ao amigo Sucasas non lle ha de importar o furto sempre que sexa con boa intención. Así que direille que, se o que subscribe estas liñas fose da xente que se adica a montar periódicos, armaría un aínda que fose polo pracer de poder seguir lendo os seus artigos)

Nalgunha noite de canfurnada non exenta de sesuda reflexión e propostas varias para toda clase de problemas, escoiteille a alguén poñer espectaculares datos enriba da mesa dos viños: hai por aí lugares onde o metro cadrado de nicho xa se lle equipara ao metro cadrado de vivenda nova. Aí queda dito para a respectiva avaliación. Porque as xuntanzas tabernarias son como as tertulias de intereconomía: hai viño, non fai falta contrastar datos e valórase moito a irreverencia, sacar peito e pontificar con abusadora firmeza.

Isto de falar dun nicho en termos de metros cadrados non deixa de ser un algo perturbador. Pero diante destes abafadores datos, xa sabe: se ten vostede por aí unhas leiras para recualificar e paciencia e posibles para facerlle as beiras a algún concelleiro do ramo, a próxima vez que cavile en darlles saída pense en que se cadra o mellor negocio non vai estar en construír pisos, senón en distribuír espazo para sepulturas. A morte é un negocio gorentoso e inevitable. Un individuo calquera poderá ter ou non catro patacóns para financiar un pendello para o día a día, pero o que é seguro é que, antes ou despois, vaille tocar cita coa gadaña. E cando esa cita toca, os galegos somos de rañar o peto e gastar o que faga falta.

Idiosincrasias. Parece que os galaicos somos moito de non aforrar en gastos no que a cuestión de morte se refire… mesmo agora que decidimos adicarnos tamén a enterrar periódicos. Dicíamo un quiosqueiro nunha das últimas defuncións xornalísticas: “Hoxe sácanmo das mans”. Xa que especular con centímetros cadrados de esquela non rende o mesmo que facelo con leiras urbanizables, débeda pública ou nichos, igual esa era unha solución para o fenecente ecosistema mediático. Fundar periódicos con data de caducidade que se mercasen, aínda que fose, coincidindo co anuncio do peche.

Cando un xornal pecha, e levamos máis de un en tempos recentes, boto de menos moitas sinaturas e brillantes retallos de opinión que acostumo a ler. Pero sobre todo boto de menos os laboriosos xornalistas que constrúen o proxecto todos os días. Ousadas reportaxes, agudas entrevistas, artesanais crónicas, intrépidas entrevistas, en definitiva, o magnífico xornalismo despregado en todas as seccións.

Non sei se a aventura de espléndido periodismo de Xornal remata aquí. Pero sexa como for, e aínda que o xornalismo semelle ser unha aventura destinada unha e outra vez a guindarse por algún precipicio da realidade, seguirá sendo, agora e sempre, unha aventura necesaria. E nesa aventura seguirá habendo incansables valentes. Xornalistas. A miña homenaxe a todos eles.

Ir por libre

Artigo esta semana en Xornal:

Gusto moito das homilías, e non necesariamente das que se escoitan en terreo sagrado, xa que nalgunhas solainas e tabernas practícase o pasatempo do sermón coa mesma entrega fervorosa dalgúns púlpitos. Pero postos a que a un o homilíen como é debido, non hai cousa como prestarlle oídos aos profesionais destes discursos. E en tema de homilías non atoparán peritos da palabra tan agudos como os da Igrexa, sempre desgadellando o océano das escrituras para levar a auga ao rego do que lles conveña.

O outro día escoiteille unha ben boa ao Benedicto XVI, quen diante dunha entregada masa de mozas e mozos avisou contra quen “cede á tentación de ir pola súa conta”. Certamente, non é unha recomendación nada revolucionaria para ese mar de mocidade sempre desexoso de desafíos e tentacións que lles axuden a descubrir algo máis sobre si mesmos e sobre o caótico mundo no que lles tocou nacer, medrar e reproducirse. Pero xustamente, sobre nacer, medrar e reproducirse, a tropa benedictiana ten inflexíbeis e rigorosas normas. E velaí unha: olliño cos librepensadores aos que lles seduza a fascinación dun cristianismo “pola súa conta”, ceibe de constricións e xerarquías.

E postos a analizar institucións en crise, acordoume a min que a Súa Santidade vén sendo, desde ese punto de vista, un individuo que di en voz alta o que a moitos espécimes políticos lles gustaría dicir: que quen queira actuar politicamente debe pasar polo aro (estreito) das burocracias e xerarquías a tal fin establecidas pola partitocracia reinante. Miren vostedes por onde aparece unha similitude entre a petición do Papa aos mozos de que non sigan a Deus “pola súa conta” e a crecente crise de representatividade das formacións políticas. Os mesmos políticos que aspiraron a que o apoio ás súas siglas fose un acto de fe veñen insinuando ese convite en forma de advertencia á mocidade: coidado con facer política “pola súa conta”.

Atrás de todo, o inmobilismo, certo medo a que os máis novos reinterpreten a realidade, a que se indignen e descubran novos mecanismos para facer futuro: mesmo mecanismos para transformar esas institucións caducas. Tócalles ás tales institucións decidir se queren deixar entrar o aire fresco e reinventarse. Non vaia ser o demo que, entregadas as xeracións máis novas a esa tentación de pensaren pola súa conta, acaben chegando á conclusión de que as actuais xerarquías, sexan da Igrexa ou outras, amosan ser sobrantes.

De escolas patas arriba

Non ten por que pintar flores de cores nos cristais cando comeza o curso, pero encántalle facelo. Ninguén a obriga a debuxar monifates para adornar as mesas e tampouco lle esixen decorar de imaxinación as catro paredes desvestidas en setembro. Pero non só non lle importa, adora esa tarefa.

Na casa, quítalle tempo ao seu lecer persoal mentres recorta e plastifica figuras de personaxes para usar na aula ao día seguinte. Cavila músicas e coreografía para unha non imprescindible función de Nadal cos meniños. O guión non o esixe pero, ademais de facer fichas e cumprir obxectivos dun programa, senta os cativos unha tarde calquera para relatarlles algún conto e falarlles de libros e músicas fascinantes. Ás veces compra pola súa conta material que o sistema non lle proporciona.

Inventa minutos onde non os hai para elaborar ideas coas que combater a fatiga dos pícaros e espertar o seu devezo por aprender un día si e outro tamén. E non é o seu traballo, pero non evita soar mocos, limpar cus, axudar a lavar mans, curar feridas ou enxugar bágoas. Xestiona berrinches de pequechos descontrolados que algunhas familias finxen non ter tempo para ensinar a non ser caprichudos.

Multiplicouse moitas mañás para vixiar que algún neno non quedase atrás nun curso con demasiados rapaces por aula. Peteirou algún xantar improvisado sobre a mesa da clase mentres argallaba algunha actividade novidosa. Quedou durmida de cansazo algunha tarde na propia aula despois doutra xornada extenuante espremendo as horas no desafío dun novo día de ensinanzas e aprendizaxes. Superheroe? Non. Unha mestra, como moitos mestres.

Non sempre un pai lle agradece o que fai por seu fillo. Non todos os días unha nai lle regala unha plantiña. Da man de súa neta un avó tráelle unha rosa da súa horta. Un alumno dille que hoxe, tamén, está moi guapa. Pequenos detalles impagábeis do cotiá a pé dun aula. Ás veces acontecen.

Hai anos falábase máis de dignificar o labor docente: tratalos coa deferencia que merecen. Agora recórtanlles soldo, insinúanlles que teñen demasiadas vacacións e esíxenlles xornadas máis longas. É isto froito da ignorancia ou da indiferenza? Se a autoestima dun país se mide polo grao de atención, recursos, consideración e interese que a súa sociedade ten respecto da educación, asomámonos a un preocupante precipicio de apatía. Di un proverbio africano: “Para educar un cativo cómpre a tribo enteira”. Pois aquí cómpre que a tribo esperte.

 

(Artigo en Xornal de Galicia)

E a vostede, aplicáronlle un test de estrés?

Cando un non procede formativamente do eido da economía e lle falan da aplicación de tests de estrés é lóxico que un tenda a despistar un chisco a literalidade da terminoloxía e adaptar a cousa aos seus propios criterios.

Por iso, descúlpenme se á luz da devandita expresión fracaso unha e outra vez á hora de identificar a frase con requilitorios técnicos sobre a medición da solvencia de entidades financeiras. Porque cando a un lle falan de test de estrés o máis lóxico parece imaxinar a alguén facéndolle a puñeta a un outro alguén, do tipo de meterlle un dedo nun ollo ou tocarlle os narices por ver ata onde a paciencia deixa de volverse santa.

E baixo esoutra definición un si que ten a oportunidade de asistir diariamente a diversas, audaces e inxustas labazadas coas que a realidade pon a proba o estrés da cidadanía. Paradoxos desa realidade, desta vez as entidades financeiras a miúdo non son o obxecto a quen se lle pon a proba o estrés, senón a gadoupa que teima a meterlle o dedo no ollo a un cidadán calquera a ver ata onde aguanta.

Neste contexto é no que se me xuntan en poucos días diante do nariz varias anécdotas sobre desánimos laborais. Supoño que en parte por azar e en parte porque as conxunturas andan estes días moito máis xeradoras de adversidades que noutros tempos pasados que, certamente si, foron mellores.

Os protagonistas son unha mostra de traballadores calquera, excelentes profesionais que, no medio da estreitura económica, teñen o privilexio de traballar para empresas punteiras nos sectores tecnolóxico, financeiro e téxtil. Pero mira ti por onde que a saneada fortaleza dos seus contratadores non é óbice para que sufran por exemplo de atrasos en pagos, aumento de horas e perda de ingresos, negativas en materia de conciliación e outros carabullos directos ao ollo.

Inevitable pensar que, se as empresas máis fortes, mesmo unha robusta multinacional, insiste en precarizar así nos seus traballadores, será porque se cadra honra e proveito non caben nun xeito e porque o de indignarse vai camiño de ser o estado natural do cidadán medio e honrado traballador.

Escoiteille a un conselleiro delegado ­dunha empresa de xestión de capitais que se pode resumir a situación económica afirmando que o que pasa é que “o sistema está feito un trapo”. En todo caso, debe ser un retal de trapos ben sucios. Eu espero que non pretendan seguir lavándoos a cargo das nosas paciencias.

(Artigo publicado en Xornal de Galicia)

 

Cos ollos pechados navégase mellor?

Analizar, examinar, concretar e definir son actividades que se lle supoñen intrínsecas a un goberno calquera. O mesmo que, en función dos achados e resultados desas análises, se entende que un goberno debe planificar, proxectar e programar obxectivos específicos. Pero o problema de facer diagnoses, prognósticos e deseñar plans en consecuencia é que os pormenores desas análises poden debuxar situacións demasiado complexas.

E a quen non lle interese lidar con problemas complexos ten dúas opcións ben resolutivas: a primeira, dicir que o desafío en cuestión non é cousa nosa. E a segunda opción, tan eficaz como a primeira, é evitar profundizar na cuestión e deixar que o desafío esvaeza ou apodreza, segundo lle cadre. Como se fose un trebón que, inevitablemente, caerá sobre as nosas cabezas ou pasará de longo sen tocarnos, en función de como o azar dos ventos o guíe polos ceos.

Este é xustamente un dos mecanismos de acción, ou máis ben de inacción, preferidos pola administración actual da leira galega: deixar o barco ao pairo que, total, algo ha moverse aínda que sexa pola forza das correntes, en lugar de arriscarse a coller o temón e poñer en práctica as ciencias da navegación para tratar de competir na regata do futuro.

Un goberno que en Galicia esquece que mesmo os presuntamente azarosos designios da meteoroloxía responden a pautas que poden observarse e estudarse, investigando os seus comportamentos, extraendo conclusións e debuxando prognósticos que sirvan a sectores diversos, desde o turístico ao agrogandeiro poñendo por caso.

Por iso non deben estrañarnos decisións como a do recorte dun 20% de persoal nun servizo como o de Meteogalicia. É apenas unha anécdota tan simple como reveladora do modus operandi de país que goza do poder hoxe en día: para que afinar demasiado o prognóstico do día seguinte se carecemos de vontade, gañas ou intelixencia como para actuar en consecuencia.

Segundo esa política, a mellor estratexia é a ausencia dela, sempre que o baleiro se poida maquillar con retóricas grandilocuentes. Por iso, nin grandes decisións, nin proxectos lexislativos ambiciosos, nin estratexias innovadoras. Deben pensar algúns, cos ollos pechados navégase mellor. E seica o mellor é non poñerse obxectivos. Non sexa que a realidade impida alcanzalos. Claro que, advírtolles, hai un dito que reza: o mal tempo sempre colle a quen se descoida.

(Artigo publicado en Xornal de Galicia)

Moito tren para tan pouca vía

Aló por Burgos unha mañá que viaxaba nun tren que, presuntamente contra a noitiña, me deixaría en Compostela, acordoume un ferroviario que me contaba que en Galicia tiñamos os mellores mecánicos do sector.

Relatoume que eran capaces de dar nova vida a máquinas e vagóns asignados ás liñas de tren galegas: “O peor refugallo”, aseguraba entre risos. Sensación de viaxar en tren de xoguete que tiven tamén mentres o convoi agardaba parado a que pasase outro por mor da vía única.

Na cousa dos camiños de ferro, a resignación e o humor foi durante moito tempo a terapia coa que o país dixeriu a ingrata e obstinada actitude coa que desde Madrid xestionaron gobernos de cores diferentes a esixencia histórica de investimentos nas infraestruturas ferroviarias de Galicia. Un país que esperaba como un cativo en tempo de reis, a ver se lle botaban un tren polo Nadal.

Entretidos co inacabable tirapuxa das datas para a finalización ou non dun tren de alta velocidade, a obsesión pola resolución dese compromiso deixoulle papel secundario a esixencias tanto ou máis prioritarias. Vexan senón a alegre irresponsabilidade coa que se arramplou coas vellas vías, quitándolle acceso a un golpe de vilas e freando a posibilidade dun ferrocarril de proximidade capaz de articular as principais cidades e áreas metropolitanas.

Necesidade urxente e prioritaria e estratexia na que andan desde ben atrás noutras xeografías: reforzo de servizos, extensión de liñas, aumento de frecuencias… mentres o TAV (tren de alta velocidade) sería só un extra a competir co avión.

Aquí puxéronnos a mirar extasiados cara ao sol do TAV, mentres embaucados por esa promesa con refachos divinos esqueciamos que antes de poñer o pé en Marte cumpriría ser capaces de pisar a Lúa.

En todo caso, benvido será cando queira que chegue, pero de agora en diante cumpriría ser máis esixentes coas prioridades. Pasmando menos na inmediatez reducionista de rabuñar millón arriba ou abaixo ou adiantar lustro máis ou menos as eternas e grandiosas promesas.

Peneirando o grao miúdo das políticas, hai esixencias importantes no detalle. Deslúmbrannos cun bastón de empuñadura dourada a cambio de amputarnos unha perna sen que nos queixemos.

Non me poñan TAV a Madrid se a cambio levantan vías de proximidade. Non me fagan tren de luxo mentres a maioría de viaxes no eixo atlántico queden condenadas a encher as estradas. E… mírenme unha cousa no mapa: se cadra, desde estas terras atlánticas, para chegar a Europa non é necesario pasar por Madrid.

 

(Artigo publicado en Xornal de Galicia)